Środki trwałe i amortyzacja

Zakup, który będziesz używać dłużej niż rok, na przykład komputer albo samochód, zwykle nie trafia od razu w koszty. Dodajesz go do rejestru środków trwałych, a Norman co miesiąc liczy odpis amortyzacyjny i uwzględnia go w zaliczkach na PIT i składce zdrowotnej JDG, w rocznym PIT albo w roboczym wyliczeniu CIT spółki.

Rejestr obejmuje środki kupione przez firmę i przyjęte do używania od 2026 roku.

Dodaj środek trwały

1. Otwórz Księgowość, zakładka Środki trwałe.
2. Kliknij Dodaj środek trwały.
3. Uzupełnij Nazwa środka trwałego, Data nabycia i Cena zakupu brutto.
4. W polu Rozliczenie VAT naliczonego wybierz stawkę VAT z faktury albo VAT naliczony nie podlega odliczeniu, a w polu Odliczana część VAT udział odliczenia: 0, 50 albo 100%.
5. Norman sam wyliczy Podstawa amortyzacji: cenę brutto pomniejszoną o odliczany VAT.
6. Wybierz Rodzaj aktywa: komputer (KŚT 487, 30%), telefon (KŚT 629, 20%), meble biurowe (KŚT 8, 20%), licencja na oprogramowanie (do 50%), samochód osobowy (20%) albo maszyna lub urządzenie (własna klasyfikacja).
7. Uzupełnij Data przyjęcia do używania i ewidencji. W polu Roczna stawka podatkowa (%) Norman podpowiada stawkę z wykazu. Możesz wpisać niższą.
8. Wybierz Metoda podatkowa (zobacz niżej).
9. Zaznacz potwierdzenie pod formularzem i zapisz.

Nie ujmuj ponownie ceny zakupu w kosztach: koszt wynika z odpisów.

Dla maszyny lub urządzenia wybierz Grupa KŚT (3 do 8) i potwierdź klasyfikację oraz stawkę. Dla samochodu wybierz Napęd i emisja CO₂: od tego zależy limit wartości, od której odpisy są kosztem.

Metody amortyzacji

• Liniowa: odpisy od miesiąca następującego po przyjęciu do używania (art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, art. 16h ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT).
• Jednorazowo: środek o wartości początkowej do 10 000 zł możesz zaliczyć w koszty w miesiącu przyjęcia do używania (art. 22d ust. 1 ustawy o PIT, art. 16d ust. 1 ustawy o CIT).
• Fabrycznie nowe: jednorazowy odpis środków z grup KŚT 3 do 6 i 8, kupionych w roku przyjęcia, do 100 000 zł rocznie (art. 22k ust. 14 ustawy o PIT, art. 16k ust. 14 ustawy o CIT). Norman przyjmuje tu tylko środki o wartości powyżej 10 000 zł.
• De minimis: jednorazowy odpis dla małego podatnika albo w roku rozpoczęcia działalności, w limicie 50 000 euro rocznie (w Normanie 213 000 zł w 2026 r.), z grup KŚT 3 do 8 bez samochodów osobowych (art. 22k ust. 7 ustawy o PIT, art. 16k ust. 7 ustawy o CIT). To pomoc de minimis: potwierdzasz, że masz do niej prawo.

Dwie ostatnie metody nie są dostępne dla samochodów i oprogramowania. Limit roczny jest wspólny dla całej firmy: w polu Limit wykorzystany poza tym rejestrem wpisz, ile już wykorzystano gdzie indziej. Jeśli odpis jednorazowy nie pokryje całej wartości, resztę Norman amortyzuje liniowo od stycznia następnego roku.

Samochód osobowy

Odpisy są kosztem tylko do limitu wartości samochodu (art. 23 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT, art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT):

• 225 000 zł dla samochodu elektrycznego lub wodorowego,
• 150 000 zł dla spalinowego z emisją poniżej 50 g CO₂/km,
• 100 000 zł dla spalinowego z emisją od 50 g CO₂/km.

W rejestrze samochód zostaje z pełną wartością, a Norman liczy koszt od części mieszczącej się w limicie.

Amortyzacja podatkowa i bilansowa

Szczegóły środka pokazują dwa harmonogramy: Odpis podatkowy i Odpis bilansowy. Okres amortyzacji bilansowej ustawiasz osobno w polu Okres amortyzacji bilansowej (miesiące). Limity podatkowe i odpis jednorazowy nie obniżają wartości środka w księgach.

Sp. z o.o.: zakup i amortyzacja w księgach

W spółce środek trwały trafia także do ksiąg rachunkowych:

1. Dodaj środek do ewidencji, jak opisano wyżej.
2. Zaksięguj jego zakup: na rachunku od dostawcy (Rachunki, Sprawdź i zaksięguj) albo na zakończonej płatności z dokumentem wybierz konto 010, 020 albo 080 i w polu Środek trwały z ewidencji wskaż ten środek. Zakup musi dotyczyć dokładnie jednego środka.
3. Wartość początkowa środka pochodzi z tego zakupu: netto i VAT, którego nie odliczasz.

Norman co miesiąc księguje amortyzację (konto 400 i umorzenie na 071, dla wartości niematerialnych i prawnych 072). Środek z konta 080 przechodzi na 010 albo 020 z dniem przyjęcia do używania. Przy sprzedaży albo likwidacji Norman księguje umorzenie i wartość niezamortyzowaną. W JPK_V7 zakup trafia do wierszy nabycia środków trwałych (K_40 i K_41).

Szczegóły środka pokazują w części W księgach konto, status księgowania, zakup i zapisy amortyzacji. Środek spółki bez powiązanego zakupu czeka na sprawdzenie, a Norman nie policzy CIT, dopóki go nie powiążesz. CIT liczy się z amortyzacji podatkowej z ewidencji.

Ryczałt i estoński CIT

Na ryczałcie amortyzacja nie jest kosztem, bo podatek liczy się od przychodu. Środek możesz zapisać w rejestrze, ale Norman nie odlicza odpisów i nie pozwala wybrać metod jednorazowych. Tak samo przy estońskim CIT.

Zasady amortyzacji konkretnego środka sprawdź z księgowym.