Skala, liniowy czy ryczałt: porównanie form opodatkowania
Wpisz roczny przychód i koszty. Zobaczysz podatek, składkę zdrowotną i ZUS na każdej formie, progi, od których jedna forma zostawia więcej niż druga, i terminy zmiany formy na kolejny rok.
Stan prawny: 21 października 2026 r.
Dane za rok
Suma faktur bez VAT za cały rok.
Koszty uzyskania przychodu. Na ryczałcie nie zmniejszają podatku.
Podstawa 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.
Stawkę ustala się według rodzaju usług (art. 12 ust. 1 ustawy o ryczałcie). Sprawdź swój kod PKWiU.
Podatki i składki za rok
- Skala podatkowa53 941,13 zł
- Podatek liniowy55 117,97 zł
- Ryczałt 12%50 052,44 zł
Przy tych danych najmniej podatków i składek płacisz na formie: Ryczałt 12%, 50 052,44 zł rocznie. To o 3888,69 zł mniej niż na formie: Skala podatkowa.
Progi opłacalności
- Liniowy zostawia więcej niż skala od około 174 600,00 zł dochodu rocznie (przychód minus koszty) przy tym etapie ZUS.
- Przy tym przychodzie ryczałt 12% zostawia więcej niż skala i liniowy, dopóki koszty nie przekroczą około 21 500,00 zł rocznie (12% przychodu).
Ten sam etap ZUS przez cały rok, bez innych dochodów, ulg i wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Progi liczymy co 100 zł.
Porównanie za rok
| Rocznie | Skala podatkowa | Podatek liniowy | Ryczałt 12% |
|---|---|---|---|
| Składki społeczne ZUS | 21 459,48 zł | 21 459,48 zł | 21 459,48 zł |
| Składka zdrowotna | 13 188,65 zł | 7180,49 zł | 9966,96 zł |
| w tym odliczona od dochodu lub przychodu | 0,00 zł | 7180,49 zł | 4983,48 zł |
| PIT | 19 293,00 zł | 26 478,00 zł | 18 626,00 zł |
| Podatki i składki razem | 53 941,13 zł | 55 117,97 zł | 50 052,44 zł |
| Na rękę za rok | 114 058,87 zł | 112 882,03 zł | 117 947,56 zł |
| Na rękę miesięcznie (średnio) | 9504,91 zł | 9406,84 zł | 9828,96 zł |
Terminy wyboru i zmiany formy
- Nowa firma: formę wskazujesz we wniosku do CEIDG albo w oświadczeniu do urzędu skarbowego do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym był pierwszy przychód. Gdy pierwszy przychód jest w grudniu, do końca roku (art. 9a ust. 2 ustawy o PIT, art. 9 ust. 1 ustawy o ryczałcie).
- Zmiana od nowego roku: w tym samym terminie, liczonym od pierwszego przychodu w roku. Przy przychodzie w styczniu to 20 lutego. Bez nowego oświadczenia forma obowiązuje dalej (art. 9a ust. 2b ustawy o PIT, art. 9 ust. 1b ustawy o ryczałcie).
- Bez oświadczenia dochód jest opodatkowany według skali (art. 9a ust. 1 ustawy o PIT).
- Liniowy nie przysługuje przy usługach dla byłego lub obecnego pracodawcy odpowiadających pracy na etacie w tym samym roku, a ryczałt także w poprzednim roku (art. 9a ust. 3 ustawy o PIT, art. 8 ust. 2 ustawy o ryczałcie).
- Ryczałt wybierzesz, jeśli przychody z poprzedniego roku nie przekroczyły 2 000 000 euro albo zaczynasz działalność w tym roku (art. 6 ust. 4 ustawy o ryczałcie).
Parametry obliczeń i źródła
- Płaca minimalna4806,00 złDz.U. 2025 poz. 1242
- Podstawa pełnego ZUS (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia)5652,00 złM.P. 2025 poz. 1206
- Podstawa preferencyjnego ZUS (30% płacy minimalnej)1441,80 złart. 18a u.s.u.s.
- Mały ZUS Plus: granice podstawy1441,80 zł – 5652,00 złart. 18c u.s.u.s.
- Składki: emerytalna, rentowa, chorobowa, wypadkowa, FP i FS19,52% / 8% / 2,45% / 1,67% / 2,45%art. 22 u.s.u.s., art. 259 ustawy o rynku pracy
- Zdrowotna: skala, liniowy9% / 4,9%art. 79, 79a i 81 ustawy o świadczeniach
- Minimalna zdrowotna na skali i liniowym, od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r.432,54 zł (za styczeń 2026 r.: 314,96 zł)art. 79, 79a i 81 ustawy o świadczeniach
- Zdrowotna na ryczałcie: przychód do 60 000 zł, do 300 000 zł, powyżej498,35 zł / 830,58 zł / 1495,04 złart. 81 ust. 2e–2g, M.P. 2026 poz. 117
- Odliczenie zdrowotnejliniowy do 14 100,00 zł rocznie, ryczałt 50%M.P. 2025 poz. 1274
- Skala podatkowa12% i 32% ponad 120 000 zł, kwota zmniejszająca 3 600 złart. 27 ust. 1 ustawy o PIT
- Podatek liniowy19%art. 30c ustawy o PIT
- Stawki ryczałtu17%, 15%, 14%, 12%, 10%, 8,5%, 5,5%, 3%, 2%art. 12 ust. 1 ustawy o ryczałcie
- Danina solidarnościowa4% dochodu ponad 1 000 000 złart. 30h ustawy o PIT
Jak liczymy
1. Te same dane, trzy formy
Dla każdej formy liczymy cały rok: składki społeczne według etapu ZUS, składkę zdrowotną według zasad tej formy i PIT jak w zeznaniu rocznym. Wynik to suma podatków i składek oraz kwota, która zostaje na rękę.
2. Skala
12% do 120 000 zł dochodu i 32% od nadwyżki, z kwotą zmniejszającą 3 600 zł, więc pierwsze 30 000 zł dochodu jest bez podatku (art. 27 ustawy o PIT). Składka zdrowotna to 9% dochodu i nie zmniejsza podatku. Tylko na skali rozliczysz się z małżonkiem i skorzystasz z większości ulg, na przykład na dzieci.
3. Podatek liniowy
19% dochodu bez kwoty wolnej (art. 30c ustawy o PIT). Składka zdrowotna to 4,9% dochodu, a w 2026 r. odliczasz ją od dochodu do 14 100 zł (M.P. 2025 poz. 1274).
4. Ryczałt
Stawka od przychodu zależy od rodzaju działalności, od 2% do 17% (art. 12 ustawy o ryczałcie), a kosztów nie odliczasz. Składka zdrowotna to stała kwota z jednego z trzech progów przychodu, a połowę zapłaconych składek odliczasz od przychodu (art. 11 ust. 1a). Od przychodu odejmujesz też składki emerytalną, rentową, chorobową i wypadkową, ale nie Fundusz Pracy.
5. Progi opłacalności
Co 100 zł szukamy dochodu, od którego liniowy zostawia więcej niż skala, i kosztów, do których ryczałt zostawia więcej niż skala i liniowy przy Twoim przychodzie.
Czego kalkulator nie liczy
- Ulg w PIT, wspólnego rozliczenia z małżonkiem i innych dochodów. Na skali mogą one zmienić wynik na Twoją korzyść.
- Zmiany etapu ZUS w trakcie roku i zmiany formy opodatkowania w trakcie roku.
- Stawek 8,5% i 12,5% ponad 100 000 zł z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o ryczałcie oraz kilku stawek ryczałtu naraz.
- IP Box i karty podatkowej.
- Rządowego projektu zmian na 2027 r. (druk sejmowy nr 3147: skala 12%, 24% i 32%, limit ryczałtu 250 000 euro), który nie jest uchwalony. Rok 2027 liczymy według obowiązującej ustawy.
30 dni za darmo: faktury w KSeF i dokumenty w jednym miejscu
Norman wysyła faktury do KSeF, pobiera faktury zakupowe i zbiera dokumenty. Wypróbujesz go przez 30 dni za darmo, bez karty, a faktury w KSeF wystawisz za darmo także po okresie próbnym. Plany dla JDG od 39 zł, a dla spółek od 49 zł netto miesięcznie.
Często zadawane pytania
Ryczałt czy liniowy: co się bardziej opłaca w 2026 r.?
Zależy od kosztów i stawki ryczałtu. Przykład: przy przychodzie 180 000 zł, kosztach 12 000 zł i pełnym ZUS bez chorobowego podatki i składki wynoszą rocznie 50 052,44 zł na ryczałcie 12%, 53 941,13 zł na skali i 55 117,97 zł na liniowym. Przy tym przychodzie ryczałt 12% zostawia więcej, dopóki koszty nie przekroczą około 21 500 zł rocznie.
Od jakiego dochodu podatek liniowy zostawia więcej niż skala?
W 2026 r. przy pełnym ZUS bez chorobowego od około 174 600 zł dochodu rocznie, a przy preferencyjnym ZUS od około 158 200 zł. Poniżej tych kwot więcej zostaje na skali dzięki stawce 12% i kwocie zmniejszającej 3 600 zł, mimo wyższej składki zdrowotnej.
Do kiedy zmienić formę opodatkowania na 2027 r.?
Do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym osiągniesz pierwszy przychód w 2027 r. Przy przychodzie w styczniu to 20 lutego 2027 r., a ponieważ to sobota, termin mija 22 lutego (art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej). Gdy pierwszy przychód będzie w grudniu, masz czas do końca roku. Oświadczenie złożysz przez CEIDG albo w urzędzie skarbowym (art. 9a ust. 2 ustawy o PIT, art. 9 ust. 1 ustawy o ryczałcie).
Co, jeśli nie złożę oświadczenia o wyborze formy?
Wybrana wcześniej forma obowiązuje w kolejnych latach (art. 9a ust. 2b ustawy o PIT, art. 9 ust. 1b ustawy o ryczałcie). W nowej firmie bez oświadczenia dochód jest opodatkowany według skali.
Kto nie może wybrać ryczałtu albo liniowego?
Ryczałt wybierzesz, jeśli przychody z poprzedniego roku nie przekroczyły 2 000 000 euro albo zaczynasz działalność w danym roku (art. 6 ust. 4 ustawy o ryczałcie). Liniowego i ryczałtu nie stosuje się do usług dla byłego lub obecnego pracodawcy, które odpowiadają pracy wykonywanej na etacie, przy liniowym w tym samym roku, a przy ryczałcie także w poprzednim.
Na której formie składka zdrowotna jest najniższa?
Przy niskim dochodzie na skali i liniowym płacisz minimum 432,54 zł miesięcznie, a na ryczałcie co najmniej 498,35 zł. Przy wysokim dochodzie liniowy ma 4,9% zamiast 9% na skali, a ryczałt stałą kwotę, najwyżej 1 495,04 zł miesięcznie przy przychodzie ponad 300 000 zł.
Czy mogę zmienić formę opodatkowania w trakcie roku?
Nie, forma obowiązuje przez cały rok podatkowy. Formę tracisz, gdy zaczniesz świadczyć usługi dla byłego lub obecnego pracodawcy w zakresie pracy z etatu: liniowy za cały rok, a ryczałt od dnia takiego przychodu. Wtedy płacisz według skali.
Kalkulator ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Obliczenia działają w przeglądarce, niczego nie zapisujemy.