Wróć do bloga

Protokół likwidacji środka trwałego. Wzór i przykład dla spółki z o.o.

Pobierz wzór protokołu w Wordzie. Na przykładzie uszkodzonej maszyny sprawdź, jakie daty wpisać, jak ująć wycofanie w księgach i co sprawdzić w CIT.

Kategoria
Księgowość
Zaktualizowano
Autor
Norman

Protokół likwidacji środka trwałego pozwala spółce z o.o. udokumentować, który składnik majątku trwale wycofuje, dlaczego i co się z nim stało. Wpisz datę decyzji, a po demontażu lub przekazaniu sprzętu uzupełnij datę wykonania i dołącz potwierdzenie. Księgowość potrzebuje obu informacji, nawet gdy wartość netto urządzenia wynosi już zero.

Pobierz edytowalny wzór protokołu likwidacji środka trwałego w Wordzie (.docx)

Kiedy sporządzić protokół?

Załóżmy, że w pakowalni przestała działać zgrzewarka. W dniu awarii pracownik zgłasza usterkę, a serwis ocenia możliwość naprawy. Dopóki spółka rozważa przywrócenie maszyny do pracy, zgłoszenie pozostaje dokumentem serwisowym. Protokół przyda się wtedy, gdy uprawniona osoba zdecyduje o trwałym wycofaniu konkretnego urządzenia i będzie mogła wskazać powód tej decyzji.

Warto od razu ustalić dalszy los sprzętu. Przy sprzedaży działającej maszyny księgowemu będą potrzebne warunki sprzedaży oraz dokument przekazania nabywcy. Gdy podczas inwentaryzacji maszyny po prostu brakuje, najpierw wyjaśnij różnicę. Podpisanie protokołu złomowania na podstawie pustego miejsca na hali pozostawiłoby w dokumentacji zdarzenie, którego nikt nie potwierdził. Zasady rozchodu, w tym odrębne przypadki sprzedaży, niedoboru i likwidacji, opisuje Krajowy Standard Rachunkowości nr 11, rozdział IX.

Jak wypełnić wzór krok po kroku?

  1. Zidentyfikuj sprzęt w ewidencji. Przepisz nazwę spółki i jej adres, nazwę środka trwałego, numer inwentarzowy, miejsce użytkowania i liczbę sztuk. Numer seryjny przyda się zwłaszcza wtedy, gdy w jednym pomieszczeniu stoją dwie identyczne maszyny. Nadaj protokołowi numer, który da się odszukać także w księgach.
  2. Opisz powód i decyzję. Zamiast ogólnego „zużycie” wpisz uszkodzoną część, ustalenie serwisu i przyczynę rezygnacji z naprawy. Zapisz datę decyzji, osobę, która ją zatwierdziła zgodnie z zasadami spółki, oraz planowany sposób zagospodarowania sprzętu. Gdy protokół sporządzono innego dnia, zachowaj również datę sporządzenia.
  3. Uzgodnij kwoty z księgowością. Wpisz wartość początkową, dotychczasowe umorzenie i wartość księgową netto na dzień rozchodu. Jeżeli wcześniej ujęto odpis aktualizujący, uzgodnij też jego wartość. Numer faktury zakupowej pomaga odnaleźć kartę środka trwałego, ale sama kwota z faktury nie pokaże umorzenia ani późniejszych ulepszeń.
  4. Potwierdź wykonanie. Po odbiorze albo demontażu wpisz rzeczywistą datę, sposób i osoby uczestniczące. Przy odbiorcy zewnętrznym zanotuj jego nazwę, adres i numer potwierdzenia. Wymień odzyskane części lub uzyskany złom. Jeśli odbiór jest dopiero umówiony, pozostaw tę część otwartą i wróć do niej po wykonaniu usługi.
  5. Powiąż dokumenty. Dołącz opinię serwisu, stosowny dokument odbioru i inne dowody, na które powołuje się protokół. Księgowość wskazuje okres, sposób ujęcia i odniesienie do zapisu, stosownie do techniki prowadzenia ksiąg. Przy kilku załącznikach oznacz każdy numerem protokołu, żeby dało się odtworzyć przebieg zdarzenia również po roku.

Spółka może dostosować układ formularza do swojego obiegu dokumentów. Uzgodnij z księgowością wymagane dane i podpisy, szczególnie gdy ten sam protokół ma też potwierdzać wydanie składnika majątku. Rodzaj dowodu, daty, opis operacji, jej wartość, podpisy i sposób kwalifikacji do ksiąg określa ustawa o rachunkowości, art. 20 i 21.

Którą datę wpisać, gdy odbiór nastąpi później?

W przykładzie serwis 4 listopada stwierdził awarię modułu grzewczego. Data opinii wyjaśnia, skąd spółka wiedziała o uszkodzeniu. 9 listopada osoba uprawniona zatwierdziła trwałe wycofanie zgrzewarki ST-014. 17 listopada zakład odebrał maszynę do złomowania i wystawił potwierdzenie. Złożenie tych dokumentów w jednej teczce pozwala ustalić zarówno dzień decyzji, jak i to, gdzie sprzęt znajdował się przez następne osiem dni.

W opisanym w KSR nr 11 przypadku udokumentowana decyzja o postawieniu środka w stan likwidacji skutkuje wyłączeniem go z ksiąg. Do czasu fizycznej likwidacji spółka śledzi go w ewidencji pozabilansowej. Jeżeli odbiorca wystawił tylko dokument przyjęcia, odnotuj potwierdzone przekazanie i ustal, jakim dokumentem spółka potwierdzi zakończenie likwidacji. Standard przewiduje również sytuacje, gdy fizyczna likwidacja jest ekonomicznie nieuzasadniona albo technicznie niemożliwa. KSR nr 11, pkt 9.5 do 9.8

Jak zaksięgować likwidację częściowo umorzonej maszyny?

Zgrzewarka ST-014 ma wartość początkową 24 000 zł. Na dzień rozchodu łączne umorzenie bilansowe wynosi 18 000 zł. Spółka nie dokonywała odpisów z tytułu utraty wartości. Pozostaje 6 000 zł wartości księgowej netto. Księgowy otrzymuje protokół i sprawdza, czy wszystkie trzy pozycje zgadzają się z kartą tej właśnie maszyny.

Pozycja w księgachWnMa
Umorzenie zgrzewarki18 000 zł
Pozostałe koszty operacyjne z tytułu rozchodu6 000 zł
Środki trwałe, wartość początkowa zgrzewarki24 000 zł

Po tym zapisie wartość początkowa i umorzenie ST-014 znikają z kont bilansowych. W przykładzie pominięto koszt odbioru i wartość odzyskanych części. Jeżeli usługodawca wystawi fakturę za demontaż lub przekaże zapłatę za złom, zachowaj odrębny dokument i przekaż kwotę księgowości. Informacja „odebrano maszynę” nie pozwala stwierdzić, czy odbiór był odpłatny i komu należała się zapłata.

Gdyby zgrzewarka była już całkowicie umorzona bilansowo, po obu stronach wyksięgowania znalazłoby się po 24 000 zł, a sama wartość netto maszyny nie obciążyłaby wyniku. Dopóki jednak sprawna zgrzewarka nadal pakuje zamówienia, zerowa wartość netto nie uzasadnia jej usunięcia z ewidencji. W razie wątpliwości sprawdź jak działa amortyzacja środków trwałych.

Czy pozostałe 6 000 zł jest kosztem w CIT?

Przy klasycznym CIT wyjdź od ewidencji podatkowej i rzeczywistej przyczyny likwidacji. Spółka mogła amortyzować zgrzewarkę inaczej dla celów podatkowych i bilansowych. Część straty pokryta podatkowymi odpisami amortyzacyjnymi jest wyłączona z kosztów. Ustawa wyłącza też stratę z likwidacji nie w pełni umorzonego środka, jeżeli utracił on przydatność gospodarczą wskutek zmiany rodzaju działalności. Ustawa o CIT, art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz art. 16h ust. 1 pkt 1

Jeżeli spółka nadal pakuje te same produkty, a serwis potwierdził brak części zamiennej, wpisz ten konkretny powód. Gdy firma kończy produkcję i przechodzi wyłącznie na doradztwo, przyczyna wycofania przydatnej wcześniej maszyny jest inna. Dla księgowego ta informacja ma większą wartość niż gotowa adnotacja „koszt podatkowy”. Ustala on podatkowe umorzenie, ocenia okoliczności straty i dowody oraz właściwy moment jej rozliczenia.

Co przekazać księgowemu po odbiorze sprzętu?

Wyślij podpisany protokół, opinię serwisu, potwierdzenie odbioru i informację o tym, co pozostało po maszynie. W temacie wiadomości wpisz numer inwentarzowy oraz numer protokołu. Jeśli potwierdzenie zniszczenia ma dopiero nadejść, wskaż osobę odpowiedzialną za jego pozyskanie. Przy zamknięciu roku w spółce łatwiej wtedy rozstrzygnąć, dlaczego ST-014 nie figuruje już wśród pracujących maszyn oraz czy pozostało coś do wyjaśnienia.

Jeśli prowadzisz ewidencję w Normanie, otwórz kartę urządzenia i porównaj jego wartość początkową z umorzeniem bilansowym i podatkowym. W pomocy znajdziesz opis harmonogramów i zapisów przy rozchodzie. Decyzję o wycofaniu oraz potwierdzenie tego, co się stało ze sprzętem, dołącza spółka. Środki trwałe i amortyzacja w Normanie

Często zadawane pytania

Co powinien zawierać protokół likwidacji środka trwałego?
Podaj spółkę, numer dokumentu, daty, składnik majątku i jego numer inwentarzowy. Opisz przyczynę wycofania, wartości z ksiąg, sposób likwidacji i załączniki. Wskaż osoby uprawnione do zatwierdzenia decyzji i potwierdzenia wykonania oraz powiąż protokół z zapisem księgowym.
Jak zlikwidować całkowicie zamortyzowany środek trwały?
Jeżeli sprzęt nadal pracuje, zostaje w ewidencji. Gdy spółka trwale go wycofa, udokumentuj decyzję i dalszy los sprzętu. Przy zerowej wartości księgowej netto wyksięgujesz wartość początkową i równe jej umorzenie. Osobno rozliczysz ewentualny koszt odbioru lub odzyskane materiały.
Jak opisać zniszczenie środka trwałego w protokole?
Zapisz, co faktycznie zrobiono, którego dnia, w jakim miejscu i kto to potwierdził. Przy odbiorze przez zewnętrzny zakład podaj jego dane i numer potwierdzenia. Jeżeli masz dowód tylko na odbiór, użyj słowa „przekazano”. Datę zniszczenia wpisz, gdy możesz ją udokumentować.

Sprawdź kartę wycofywanego środka trwałego

Porównaj wartość początkową oraz umorzenie w ewidencji Normana z kwotami w protokole spółki.