# VAT na fakturze: stawki, zwolnienie, odwrotne obciążenie, MPP i waluty
Source: https://norman.finance/pl/pomoc/vat-na-fakturze
Updated: 2026-10-16

---

Na każdej pozycji faktury wybierasz **Stawka VAT**. Z tej stawki, kraju i rodzaju klienta oraz Twojego statusu VAT Norman ustala, jak faktura zostanie opisana w KSeF i w JPK_V7.

## Stawki

Na liście **Stawka VAT** masz polskie stawki 23%, 8%, 5% i 0% oraz oznaczenia sprzedaży bez polskiego VAT:

- **zw**: sprzedaż zwolniona (wskaż podstawę prawną, zobacz niżej),
- **np**: usługa albo dostawa poza terytorium kraju; usługa dla firmy z innego kraju UE (art. 28b) trafia też do VAT-UE,
- **oo**: odwrotne obciążenie z art. 145e, czyli obrót giełdowy gazem, energią elektryczną i uprawnieniami do emisji.

Oznaczenie trafia na fakturę w kolumnie stawki (art. 106e ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT), do KSeF i do JPK_V7. Przy 0% Norman ustala oznaczenie w KSeF z kraju i rodzaju klienta: 0% w kraju, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów albo eksport. Gdy wybierzesz 0% przy usłudze dla firmy z zagranicy, Norman przypomni, że zwykle właściwe jest np. Sprzedaż oo Norman wykazuje w JPK_V7 w polach przewidzianych dla niej do końca 2026 roku.

## Adnotacja przy 0%, zw, np i oo

Gdy pozycja ma 0%, zw, np albo oo, pojawia się pole **Adnotacja o zerowym VAT**. Do wyboru masz:

- sprzedaż zwolniona: zwolnienie podmiotowe albo przedmiotowe, z podstawą prawną (zobacz niżej),
- usługa dla firmy z innego kraju: **Odwrotne obciążenie. Miejsce świadczenia usług poza terytorium kraju (art. 28b ustawy o VAT).**
- inna usługa opodatkowana poza Polską: **Usługa niepodlegająca opodatkowaniu VAT w Polsce: miejsce świadczenia poza terytorium kraju.**
- towary dla firmy z innego kraju UE (wymaga numeru VAT UE nabywcy): **Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, stawka VAT 0% (art. 42 ust. 1 ustawy o VAT).**
- towary wywożone poza UE: **Eksport towarów, stawka VAT 0% (art. 41 ust. 4 ustawy o VAT).**
- własny tekst: **Własna adnotacja**.

Przy usługach dla firmy, dla której miejscem świadczenia jest jej kraj, Norman dopisuje na fakturze wyrazy „odwrotne obciążenie” (art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT). Norman nie pozwala wystawić faktury z 0% dla konsumenta z innego kraju UE: na takiej pozycji nalicz polski VAT.

## Zwolnienie z VAT i podstawa prawna

Faktura sprzedaży zwolnionej musi wskazywać przepis, na podstawie którego stosujesz zwolnienie (art. 106e ust. 1 pkt 19 ustawy o VAT). Po wybraniu adnotacji o zwolnieniu wybierz **Podstawa prawna zwolnienia**:

- **Art. 113 ust. 1: zwolnienie podmiotowe ze względu na wartość sprzedaży**: sprzedaż do 240 000 zł w poprzednim roku,
- **Art. 113 ust. 9: zwolnienie podmiotowe w roku rozpoczęcia działalności**: limit liczony proporcjonalnie do okresu działalności,
- **Art. 43 ust. 1: zwolnienie przedmiotowe**: wybierz też **Punkt art. 43 ust. 1**, bez niego faktury nie wystawisz.

Firma zwolniona podmiotowo dostaje domyślnie art. 113 ust. 9 w roku rozpoczęcia działalności, a później art. 113 ust. 1. Podstawa trafia na fakturę jako **Podstawa prawna zwolnienia z VAT** i do KSeF.

Norman ostrzega, gdy firma zwolniona nalicza VAT na fakturze, i gdy czynny podatnik VAT wybiera adnotację o zwolnieniu podmiotowym. Jeśli Twój status się zmienił, zmień go w ustawieniach: zobacz [Ustawienia podatkowe](/pl/pomoc/ustawienia-podatkowe).

## Mechanizm podzielonej płatności (MPP)

Pod pozycjami faktury możesz zaznaczyć **Mechanizm podzielonej płatności**. Faktura dostanie wtedy wyrazy „mechanizm podzielonej płatności”, a w KSeF odpowiednie oznaczenie.

Te wyrazy są obowiązkowe na fakturze, której kwota brutto przekracza 15 000 zł i która obejmuje towary lub usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT (art. 106e ust. 1 pkt 18a i art. 108a ust. 1a ustawy o VAT). Norman nie sprawdza tego sam: zaznacz pole, gdy obowiązek Cię dotyczy.

## Kody GTU

Przy pozycji możesz wybrać **Kod GTU**. Kod trafia do JPK_V7 przy tej sprzedaży. Nazwy kodów na liście są na razie po angielsku.

## Faktura w walucie obcej

W polu **Waluta** możesz wybrać inną walutę niż złoty. Kwoty VAT na fakturze w walucie obcej podaje się też w złotych (art. 106e ust. 11 ustawy o VAT), po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem powstania obowiązku podatkowego (art. 31a ust. 1 ustawy o VAT).

Norman bierze ten kurs sam: z ostatniego dnia roboczego przed datą dostawy lub wykonania usługi, a jeśli faktura jest wystawiona wcześniej, przed datą wystawienia. Na fakturze pojawi się linia z kursem średnim NBP i jego datą oraz **Kwota VAT w PLN**. Jeśli NBP nie opublikował jeszcze kursu, Norman wyśle fakturę do KSeF, gdy kurs będzie dostępny.

Ten sam kurs Norman stosuje w JPK_V7. O różnicach kursowych przy zapłacie przeczytasz w artykule [KPiR, ewidencja przychodów i różnice kursowe](/pl/pomoc/kpir-i-roznice-kursowe).

Jeśli nie wiesz, którą stawkę lub podstawę zwolnienia zastosować, zapytaj księgowego.