# Inwentaryzacja kasy w spółce: termin i wzór protokołu
Source: https://norman.finance/pl/blog/inwentaryzacja-kasy-protokol
Author: Norman
Published: 2026-11-18
Updated: 2026-11-18

---

**Inwentaryzacja kasy polega na przeliczeniu gotówki, porównaniu wyniku z księgami i wyjaśnieniu różnic.** Spółka z o.o. ustala stan na ostatni dzień roku obrotowego. Jeżeli rok pokrywa się z kalendarzowym, dla 2026 r. jest to **31 grudnia 2026 r.** Nie przenoś na gotówkę ogólnego terminu zakończenia inwentaryzacji do 15 stycznia.

Poniżej znajdziesz kolejność pracy, przykład niedoboru i prosty wzór protokołu do skopiowania. Poradnik dotyczy gotówki w spółce prowadzącej księgi rachunkowe. Nie opisuje remanentu towarów w KPiR ani przeglądu kasy fiskalnej. Stan źródeł sprawdzono **18 listopada 2026 r.**

## Co obejmuje inwentaryzacja kasy gotówkowej?

Sprawdzasz pieniądze faktycznie przechowywane w kasie spółki: banknoty i monety, również w walutach obcych. Jeśli firma ma kilka kas lub miejsc przechowywania gotówki, oznacz każde z nich i przygotuj oddzielne zestawienie. Nie kompensuj niedoboru w jednej kasie nadwyżką w drugiej bez wyjaśnienia zdarzeń.

Saldo rachunku bankowego nie jest gotówką w kasie. Kwota płatności kartą widoczna na raporcie sprzedaży także nie oznacza, że te pieniądze leżą w szufladzie. Najpierw oddziel formy płatności, dopiero potem porównuj wyniki. Wydruk z kasy fiskalnej może pomóc wyjaśnić sprzedaż, ale nie zastępuje policzenia pieniędzy.

Podstawą jest [art. 26 ust. 1 ustawy o rachunkowości](https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/522/text/U/D20260522Lj.pdf). Rozróżnia on spis z natury, potwierdzenia oraz weryfikację dokumentów. Do rozrachunków handlowych służy osobny proces: [sprawdzenie potwierdzenia salda](/pl/blog/potwierdzenie-salda-jak-sprawdzic-odpowiedziec).

## Jaki termin obowiązuje na koniec 2026 roku?

Art. 26 ust. 3 pkt 1 wyłącza aktywa pieniężne z ogólnego okna pozwalającego rozpocząć inwentaryzację trzy miesiące przed końcem roku i zakończyć do 15. dnia następnego roku. Dlatego listopadowe policzenie kasetki nie zastępuje ustalenia stanu gotówki na dzień bilansowy.

Zaplanuj spis tak, aby było jasne, jaki stan potwierdza i które operacje go poprzedzają. Przy roku kalendarzowym praktycznym rozwiązaniem jest liczenie po ostatniej operacji kasowej 31 grudnia, przed rozpoczęciem operacji kolejnego roku. Jeżeli firma ma wtedy przerwę w pracy, uzgodnij z księgowym organizację spisu, zabezpieczenie kasy i dokumentację stanu na dzień bilansowy. Nie wpisuj fikcyjnej daty wykonania czynności.

Przy roku obrotowym kończącym się w innym miesiącu punktem odniesienia jest jego ostatni dzień. W protokole rozróżnij datę, na którą ustalono stan, oraz rzeczywisty czas przeprowadzenia spisu.

## Kto organizuje spis i kto odpowiada za wynik?

Zarząd ustala organizację pracy: które kasy obejmuje spis, kto liczy, kto odpowiada za pieniądze i kto wyjaśnia rozbieżności z księgowością. Warto przygotować krótkie pisemne polecenie z datą, zakresem i osobami uczestniczącymi. Ustal też, kto może otworzyć kasę podczas spisu.

[Ministerstwo Finansów wyjaśnia](https://www.gov.pl/web/finanse/inwentaryzacja-spis-zlecone), że czynności spisowe można powierzyć podmiotowi zewnętrznemu, ale odpowiedzialność kierownika jednostki za inwentaryzację w formie spisu z natury pozostaje. Sama umowa z biurem rachunkowym nie przenosi jej na biuro. Zakres współpracy omów przy [wyborze księgowości dla spółki](/pl/blog/biuro-rachunkowe-dla-spolki).

## Jak przeprowadzić spis gotówki krok po kroku?

1. **Zamknij ruch na czas liczenia.** Zapisz godzinę i ostatnie dokumenty kasowe. Jeśli operacji nie można zatrzymać, ustal sposób ich oddzielenia, aby żadnej kwoty nie policzyć dwa razy.
2. **Zbierz dowody.** Przygotuj raport kasowy, dowody przyjęcia i wypłaty, dokumenty pobrania gotówki z banku oraz rozliczenia zaliczek. KP oznacza przyjęcie do kasy, a KW wypłatę. Sprawdź oznaczenia stosowane w firmie.
3. **Policz nominały.** Najpierw zapisz wynik rzeczywistego liczenia, bez dopasowywania go do oczekiwanego salda. Przelicz banknoty i monety oddzielnie. Dla EUR lub innej waluty przygotuj osobny arkusz.
4. **Podsumuj i porównaj.** Zsumuj iloczyny nominału i liczby sztuk. Porównaj wynik z raportem oraz zapisami ksiąg na tę samą datę i dla tej samej kasy.
5. **Wyjaśnij różnicę.** Sprawdź brakujące dokumenty, pomyłki, podwójne wpisy i operacje przypisane do złej kasy. Zapisz wyjaśnienie oraz dowód, który je potwierdza.
6. **Przekaż komplet do księgowości.** Zachowaj podpisany protokół, arkusze nominałów, załączniki i decyzję o rozliczeniu różnic. Sprawdź później, czy uzgodnione zapisy rzeczywiście trafiły do ksiąg.

Paragon leżący w kasetce nie jest banknotem. Może dokumentować wydatek wymagający rozliczenia, ale nie doliczaj go do fizycznego stanu gotówki. Podobnie traktuj kartkę z informacją, że ktoś pobrał zaliczkę: wyjaśniaj operację, zamiast zastępować nią brakujące pieniądze.

## Przykład: raport pokazuje 3 860 zł, a w kasie jest 3 760 zł

Załóżmy, że raport kasowy wskazuje **3 860 zł**, a spis daje następujący wynik. To przykład obliczeniowy, nie dane klienta.

| Nominał | Liczba sztuk | Wartość |
| --- | --- | --- |
| 200 zł | 10 | 2 000 zł |
| 100 zł | 10 | 1 000 zł |
| 50 zł | 10 | 500 zł |
| 20 zł | 10 | 200 zł |
| 10 zł | 5 | 50 zł |
| 5 zł | 2 | 10 zł |
| **Razem** | | **3 760 zł** |

Różnica wynosi **3 760 zł minus 3 860 zł, czyli minus 100 zł**. Wpisujesz niedobór do wyjaśnienia. Nie zmieniasz liczby banknotów, żeby tabela zgadzała się z raportem.

Jeżeli okaże się, że przed spisem rzeczywiście wypłacono 100 zł, lecz operacji nie ujęto, księgowy sprawdza dokumenty i poprawia ewidencję zgodnie z rzeczywistym zdarzeniem. Sam znaleziony paragon nie wystarcza do ustalenia, kto i z jakich pieniędzy zapłacił. Jeśli przyczyny nie ustalono, różnica pozostaje do wyjaśnienia; nie twórz fikcyjnego KW ani automatycznego kosztu podatkowego.

## Wzór protokołu inwentaryzacji kasy do skopiowania

To roboczy wzór do dostosowania do instrukcji spółki. Ustawa wymaga udokumentowania wyników i powiązania ich z księgami, ale ten układ nie jest urzędowym formularzem. Skopiuj go do edytora i dołącz tabelę nominałów z rzeczywistego spisu.

> **Protokół inwentaryzacji kasy nr [numer]**
>
> Spółka i NIP: [dane spółki]. Miejsce i oznaczenie kasy: [adres / numer].
>
> Stan ustalany na dzień: [data]. Czynności wykonano: [data, godzina rozpoczęcia i zakończenia].
>
> Osoby przeprowadzające spis: [imiona, nazwiska, funkcje]. Osoba odpowiedzialna za gotówkę: [dane].
>
> Ostatni raport i dokumenty kasowe objęte uzgodnieniem: [numery, daty].
>
> Waluta: [waluta]. Stan według spisu: [kwota]. Stan według ewidencji: [kwota]. Nadwyżka / niedobór: [kwota].
>
> Załącznik z nominałami i liczbą sztuk: [oznaczenie]. Inne załączniki: [lista].
>
> Wyjaśnienia różnic i uwagi: [opis oraz dokumenty potwierdzające].
>
> Proponowane rozliczenie i decyzja upoważnionej osoby: [opis, data, podpis].
>
> Podpisy osób uczestniczących w spisie i osoby odpowiedzialnej za gotówkę: [podpisy / opis zastrzeżeń].

Przy wielu walutach nie sumuj złotych i euro w jednej kolumnie. Najpierw ustal liczbę jednostek każdej waluty. Wycena bilansowa w PLN jest kolejną czynnością księgową; różnica kursowa nie oznacza brakujących banknotów.

## Co zrobić z niedoborem lub nadwyżką?

Zgodnie z art. 27 ustawy o rachunkowości różnice trzeba wyjaśnić i rozliczyć w księgach roku, którego dotyczy inwentaryzacja. Dla spisu na 31 grudnia 2026 r. właściwy jest więc rok 2026, nawet jeśli wyjaśnienia kończą się w styczniu.

Oddziel trzy decyzje: ustalenie przyczyny, sposób ujęcia w księgach i skutki podatkowe. Nie każda różnica jest od razu kosztem lub przychodem do rozliczenia w CIT. Przy braku pieniędzy nie przesądzaj też odpowiedzialności pracownika wyłącznie na podstawie jednej liczby w tabeli. Zbierz dokumenty i wyjaśnienia, a decyzję udokumentuj z osobą uprawnioną.

## Gdzie AI pomaga w przygotowaniu dokumentów?

[AI dla księgowych w Normanie](/pl/ksiegowy) wspiera pracę na dostępnych dokumentach klienta oraz wyszukiwanie płatności wymagających dokumentu. Przygotowując uzgodnienie, możesz wykorzystać tę pracę do znalezienia brakującej faktury i uporządkowania pytań do klienta. Odpowiedź AI sprawdź z dokumentem i właściwym okresem.

Fizyczne pieniądze liczą osoby wykonujące spis. To one podpisują wynik; księgowy weryfikuje zapisy, a uprawniona osoba zatwierdza rozliczenie. Sam czat, odczyt paragonu ani eksport danych nie potwierdza zawartości kasetki i nie kończy inwentaryzacji.